ثبت نام

طلاچارت
طلاچارت

راهنمای جامع اندیکاتور RSI

How-to-use-rsi-indicator
ب

“شاخص قدرت نسبی (Relative Strenght Index)” یا همان اندیکاتور (یا اسیلاتور) RSI یکی از محبوب‌ترین ابزارهایی است که توسط معامله‌گران مورد استفاده قرار می‌گیرد. همانطور که از نام این اندیکاتور مشخص است اطلاعاتی در مورد قدرت حرکت قیمت را روی چارت به نمایش می‌گذارد. در این مطلب به بررسی این موضوع خواهیم پرداخت که RSI چه کار می‌کند، چگونه اطلاعاتی که نمایش می‌دهد را باید بخوانیم و به چه شکل از آن در معاملات‌مان بایستی استفاده کنیم. با طلاچارت همراه باشید…

.

RSI چیست؟

این اندیکاتور میانگین قدرت و میانگین ضعف حرکت قیمت در یک بازه زمانی مشخص (Period) را مقایسه می‌کند. به طور پیشفرض اندازه دوره مدنظر این اندیکاتور روی ۱۴ تنظیم شده است. این بدان معناست که RSI در واقع ۱۴ کندل اخیر را آنالیز کرده و اطلاعاتی را بر اساس فرمول خودش به ما نشان می‌دهد. بنابراین اگر در تایم فریم روزانه باشیم و تنظیمات RSI روی ۱۴‌ باشد، اطلاعاتی مربوط به ۱۴ روز اخیر مورد بررسی قرار می‌گیرد و اگر در تایم فریم ۱ ساعته باشیم اطلاعات مربوط به ۱۴ ساعت اخیر آنالیز خواهند شد. 

اگر ۱۴ کندل آخر همگی صعودی باشند، بنابراین عدد RSI به نزدیکی ۱۰۰ خواهد رسید و اگر همه ۱۴ کندل آخر نزولی باشند، مقدار RSI نزدیک به ۰ میرسد. اگر میزان RSI حدود ۵۰ باشد بدان معناست که ۷ کند قبلی صعودی و ۷ کندل نیز نزولی بوده‌اند و در واقع قدرت و ضعف قیمت در تحرکاتی که داشته برابر بوده است. هرچه تعداد کندل‌های صعودی از کندل‌های نزولی (در بازه مدنظر) بیشتر باشد، عدد RSI بالاتر خواهد بود و بالعکس. 

.

مثال اول

در ناحیه‌ای که با باکس سفید مشخص شده است، ۱۴ کندل را در نظر گرفته‌ایم. از این تعداد ۱ کندل نزولی و ۱۳ کندل صعودی است و باعث شده تا عدد RSI به حدود ۸۵ برسد. 

.

مثال دوم

در ادامه سه نمونه دیگر را خواهید دید که به ما در درک RSI و چگونگی شکل گیری آن کمک خواهند کرد.

۱- در باکس اول (از سمت چپ) یک روند نزولی را شاهد هستیم که شامل ۹ کندل نزولی، ۴ کندل صعودی کوچک و ۱ دوجی می‌باشد. عدد RSI در این ناحیه به محدوده ۱۵ رسیده است که نشان دهنده نزول قدرتمند قیمت است. 

.

۲- در باکس بعدی یک حرکت افزایشی با ۹ کندل صعودی و ۵ کندل نزولی (اکثرا کوچک) را مشاهده می‌کنید. RSI در این ناحیه به حدود ۷۰ رسیده است که نشان دهنده قدرت خریداران است. 

.

۳- اما آخرین ناحیه شامل ۶ کندل صعودی، ۸ کندل نزولی و ۱ دوجی می‌باشد. عدد RSI در این ناحیه حدود ۳۴ می‌باشد. در اینجا شاهد برتری نسبی فروشندگان هستیم اما نه به شکل خیلی زیاد. در واقع اینجا تعادل برقرار است اما کمی به نفع فروشندگان. 

.

همانطور که میبینید با آنالیز کردن تعداد کندل‌های صعودی و نزولی در بازه مدنظر می‌توان عدد RSI را پیشبینی کرد. هرچند استفاده از خود RSI مفیدتر است. چرا که دیگر نیاز به حدس زدن نیست و کارمان سریع‌تر پیش خواهد رفت. 

.

ناحیه بیش خرید و بیش فروش 

ایده و تفکر اصلی در مورد نواحی بیش خرید (Overbought) و بیش فروش (Oversold) این است که وقتی عدد RSI خیلی بالا یا خیلی پایین باشد، می‌گویند که قیمت در حالت بیش خرید (بالای ۷۰) یا بیش فروش (زیر ۳۰) قرار دارد. اما بیاید یک بازنگری در مورد چیزهایی که یاد گرفته‌ایم داشته باشیم و ببینیم که آیا این گفته درست است یا خیر. 

.

گفتیم که وقتی عدد RSI بالا باشد به این معناست که تعداد کندل‌های صعودی از کندل‌های نزولی بیشتر هستند. گرچه قیمت تا ابد نمی‌تواند فقط کندل صعودی روی نمودار ایجاد کند. یک تفکر بسیار خطرناک در بین بعضی از معامله‌گران تازه‌ کار وجود دارد که فکر می‌کنند اگر RSI وارد محدوده بیش خرید (بالای ۷۰) شد، قیمت میخواهد جهت حرکت خود را معکوس کند. این کاملا اشتباه است. همچنین اگر RSI به محدوده بیش فروش (زیر ۳۰) برسد نیز باز هم دلیل محکمی برای برگشت قیمت نمی‌باشد. 

بنابراین جمله زیر را همیشه به یاد داشته باشید:

زمانی که RSI به بالای ۷۰ رفت به معنای برگشت و نزولی شدن قیمت نیست. زمانی که RSI به زیر ۳۰ رفت نیز به معنای برگشت و صعودی شدن قیمت نمی‌باشد. 

.

در ادامه مثال‌هایی را با هم خواهیم دید تا بیشتر و بهتر توضیحات بالا را درک کنید. 

در ناحیه سمت چپ، دوره‌ای را مشاهده می‌کنید که قیمت برای مدت ۱۶ روز ریزش داشته و وارد محدوده بیش فروش شده است. بعد از مدتی RSI از زیر ۳۰ به بالای ۳۰ حرکت کرده و ناحیه بیش فروش را ترک می‌کند. اما چه شد؟ هیچ اتفاق خاصی نیفتاد و شاهد برگشت و صعودی شدن قیمت نبوده‌ایم. تنها مقداری حرکت خنثی توسط قیمت انجام شده است.

در ناحیه بعدی نیز قیمت به مدت ۸ روز در حال نزول بوده است و چه زمانی که به زیر ۳۰ رفته و حتی بعد از برگشت به بالای ۳۰ نیز تغییر خاصی نداشته است.

تصویر بعدی نیز مثالی از آبشده فردایی و بر اساس مفاهیم بالا می‌باشد. مشاهده می‌کنید خروج قیمت از ناحیه ۷۰ باعث ریزش قیمت نشده شده و مسیر صعودی ادامه پیدا کرده است. 

.

استفاده از RSI به عنوان حمایت و مقاومت
می‌توان از RSI در زمان‌هایی که قیمت در طول یک روند به نقاط سقف و کف بازار میرسد نیز استفاده کرد. بنابراین در مبحث سطوح حمایت، مقاومت و شکست سطوح نیز اندیکاتور RSI کاربردی خواهد بود. در تصویر زیر یک سطح مقاومتی قوی با خط مشکی رنگ مشخص شده است. حالا باید ببینیم که وقتی قیمت به این سطح رسیده، چه اتفاقاتی در RSI رخ داده است. 

میبینید که قیمت چندین مرتبه به این سطح مشکی رنگ برگشت داشته است. در اولین مرتبه، عدد RSI به ترتیب ۶۳ و ۵۷ بوده که به معنای قدرت نسبی خریداران است؛ البته نه خیلی زیاد. یک سطح مقاومتی قوی به راحتی شکسته نمیشود و برای شکسته شدن آن نیاز به یک روند قدرتمند خواهد بود. 

دفعه بعدی که قیمت به این سطح رسیده است، عدد RSI حدود ۷۱ می‌باشد که نشان دهنده قدرت بیشتری خریداران نسبت به فروشندگان می‌باشد. در نهایت قیمت در این سطح مقاومتی متوقف شده و به پایین برگشته است. اما در مرتبه آخر که قیمت موفق به شکست مقاومت شده است، RSI عدد ۷۶ را نشان می‌دهد. نهایتا قیمت در بالای این سطح تثبیت می‌شود و در این زمان RSI عدد ۸۵ را نشان می‌دهد. 

.

.

شکست خطوط روند در RSI

در RSI می‌توان بعضی از تکنیک‌هایی که در خود قیمت استفاده می‌کنیم را نیز به کار برد. به عنوان مثال یکی از تکنیک‌های بسیار مفید در تحلیل تکنیکال، بررسی خطوط روند و شکسته شدن آنهاست. ما می‌توانیم شکسته شدن خطوط روند را در RSI نیز بررسی کنیم. 

فرض کنید در نمودار قیمت یک خط روند نزولی می‌بینیم. اکنون باید RSI را نیز بررسی کنیم تا ببینیم که آیا می‌توان در آنجا نیز یک خط روند ترسیم کرد یا خیر. اگر چنین حالتی را یافتیم، می‌توانیم از شکسته شدن خط روند در RSI استفاده کنیم. معمولا خط روند در RSI زودتر از خط روند در قیمت شکسته می‌شود و به نوعی یک سیگنال زود هنگام مبنی بر شکسته شدن خط روند در قیمت می‌باشد. 

به مثال زیر که در نمودار آبشده نقدی می‌باشد دقت کنید. در اینجا یک حرکت نزولی را می‌بینیم. روی این حرکت یک خط روند نزولی ترسیم کرده‌ایم. حالا به RSI نگاه می‌کنیم. در RSI نیز توانسته‌ایم خط روند نزولی را رسم کنیم. 

اگر به ناحیه زرد رنگ روی تصویر نگاه کنید، خواهید دید که ابتدا خط روند نزولی RSI شکسته شده و بعد از گذشته یکی دو ساعت، خط روند نزولی در قیمت نیز شکسته شده است. بنابراین یک سیگنال زود هنگام دریافت کرده‌ایم که به احتمال زیاد خط روند نزولی در قیمت شکسته خواهد شد. 

.

.

وگرایی‌ها در RSI

نهایتا به مهمترین و پرطرفدارترین مبحث در اندیکاتور RSI میرسیم که همان بحث واگرایی‌هاست. به طور کلی واگرایی‌ها به ما می‌گویند که آن چیزی که قیمت در حال نشان دادن به شماست، توسط داینامیک پشت پرده آن تایید نمی‌شود. حالا می‌خواهیم بدانیم که این جمله به چه معناست. 

با دنبال کردن فعل و انفعالات قیمت می‌توانیم ببینیم که چگونه یک واگرایی در RSI می‌تواند راهی برای تشخیص قدرت روند باشد. برای سادگی کار مثال خود را روی یک نمودار واقعی بررسی می‌کنیم. 

ابتدا می‌بینیم که یک روند نزولی با قدرت بالا در جریان است که توسط کف‌ها و سقف‌های پایین‌تر به وضوح مشاهده می‌شود. در RSI نیز این موضوع با حرکت از عدد ۲۲ به ۱۸ تایید می‌شود که نشان دهنده شتاب گرفتن قدرت نزولی بازار است. 

سپس می‌بینیم که گرچه قیمت یک کف پایین‌تر زده است، اما این پایین‌ رفتن به شکل خیلی قوی انجام نشده است و تنها یک سایه کندل به زیر کف قبلی رفته است. در RSI نیز این ضعف قیمت در تشکیل کف پایین‌تر تایید می‌شود. اما چگونه؟ اگر دقت کنید، RSI در اینجا بر خلاف قیمت، یک کف بالاتر در محدوده عدد ۳۸ تشکیل داده است. این بدان معناست که در طی این حرکت نزولی، فروشنده‌ها آنطور که باید قوی نبوده‌اند. 

بنابراین به طور ساده زمانی که قیمت و RSI ساختارهای حرکتی متفاوتی را نشان می‌دهند، می‌گوییم یک واگرایی رخ داده است. یک واگرایی می‌تواند به ما کمک کند تا محو شدن قدرت روند را درک کرده و متوجه شویم که کفه ترازو به سمت گروه دیگری در حال سنگین‌تر شدن است. 

.

.

انواع واگرایی‌ها

اما واگرایی‌ها به دو دسته تقسیم می‌شوند که این تفاوت به خاطر ساختار متفاوت آنها می‌باشد. 

  • واگرایی معمولی یا Regular Divergence
  • واگرایی مخفی یا Hidden Divergence

.

حال همین دو دسته واگرایی شامل دو حالت مثبت و منفی نیز خواهند شد. احتمالا از روی نام مثبت و منفی به ماهیت آنها پی برده‌اید. 

واگرایی مثبت (چه معمولی و چه مخفی) هشداری مبنی بر افزایش احتمالی قیمت خواهد بود و واگرایی منفی (چه معمولی و چه مخفی) نیز هشداری برای ریزش احتمالی قیمت می‌باشد.

واگرایی معمولی منفی

زمانی که قیمت در حال صعود و تشکیل سقف‌های بالاتر است، اگر قیمت اقدام به تشکیل یک سقف بالاتر کند اما در RSI شاهد تشکیل سقف پایین‌تر باشیم، واگرای معمولی منفی رخ داده است و احتمال برگشت قیمت به سمت پایین وجود خواهد داشت. 

.

واگرایی معمولی مثبت

زمانی که قیمت در حال کاهش و تشکیل کف‌های پایین‌تر است، اگر قیمت اقدام به تشکیل یک کف پایین‌تر کند اما در RSI شاهد تشکیل کف بالاتر باشیم، واگرایی معمولی مثبت رخ داده است و احتمال برگشت قیمت به سمت بالا وجود خواهد داشت. 

.

مثال‌هایی از واگرایی معمولی

مثال اول مربوط به نمودار آبشده نقدی در تایم فریم ۴ ساعته می‌باشد. مشاهده می‌کنید که قیمت به سختی در حال ایجاد کف‌های جدید است و به نظر میرسد که تمایل زیادی به پایین‌ رفتن ندارد. همزمان وقتی به کف‌های متناظر در RSI نگاه می‌کنیم و می‌بینیم که بر خلاف قیمت، کف‌های RSI بالاتر تشکیل شده‌اند. بنابراین در اینجا یک تناقض بین نمودار و اندیکاتور وجود دارد! پس یک واگرایی شکل گرفته است. در اینجا چون واگرایی مدنظر ما در محدوده کف‌های قیمت و RSI بوجود آمده است، آن را به عنوان یک واگرایی مثبت می‌شناسیم. پس از آن نیز قیمت حرکت صعودی بسیار خوبی را انجام داده است. 

در مثال بعدی که مربوط به سکه فردایی در تایم فریم ۱۵ دقیقه می‌باشد می‌بینیم که قیمت به سختی کمی از سقف قبلی بالاتر رفته اما RSI به شکل کاملا واضح سقف پایین‌تر تشکیل داده است. بنابراین در اینجا یک واگرایی معمولی منفی داریم و بعد از آن نیز قیمت ریزش کرده است. 

در نهایت یک مثال دیگر که مربوط به ارز دیجیتال بیت کوین در تایم فریم ۱ ساعته می‌باشد. در اینجا دو واگرایی معمولی را مشاهده می‌کنید. واگرایی که در سمت چپ چارت اتفاق افتاده است، واگرایی معمولی منفی و واگرایی که در سمت راست رخ داده است، واگرایی معمولی مثبت می‌باشد.

.

واگرایی‌ مخفی مثبت

در واگرایی مخفی مثبت، قیمت یک کف بالاتر تشکیل داده اما اندیکاتور RSI یک کف پایین‌تر ایجاد می‌کند. این نوع واگرایی معمولا در پایان حرکات اصلاحی دیده می‌شود و پس از آن انتظار حرکت قیمت به سمت بالا را خواهیم داشت. 

حالا به سراغ دو مثال از واگرایی مثبت مخفی خواهیم رفت. 

در مثال اول نمودار بیت کوین در تایم فریم یک ساعته را مشاهده می‌کنید. در اینجا قیمت بعد از یک حرکت اصلاحی، کف جدیدی را تشکیل داده اما RSI یک کف پایین‌تر ایجاد کرده است. بنابراین تضادی بین حرکت قیمت و RSI بوجود آمده که به دلیل ساختار آن، به واگرایی مخفی مثبت معروف است.

در مثال بعدی که مربوط به آبشده نقدی می‌باشد، باز هم چنین ساختاری را مشاهده می‌کنیم. قیمت کف بالاتر زده اما RSI یک کف پایین‌تر تشکیل داده است که نشان دهنده واگرایی مخفی مثبت می‌باشد. 

.

واگرایی مخفی منفی

در صورتی که قیمت یک سقف پایین‌تر ایجاد کند اما در RSI شاهد شکل گیری یک سقف بالاتر باشیم، واگرایی مخفی منفی شکل گرفته است و انتظار حرکت نزولی را خواهیم داشت. این نوع واگرایی در انتهای حرکات اصلاحی بوجود می‌آید. 

و در ادامه مثال‌هایی از واگرایی مخفی منفی را به شما نشان خواهیم داد. 

.

در نمودار زیر که مربوط به جفت ارز GBP/CAD در تایم فریم ۴ ساعته می‌باشد، قیمت یک سقف پایین‌تر را ایجاد کرده است اما در RSI شاهد شکل گیری سقف بالاتر هستیم. بنابراین یک واگرایی مخفی منفی داریم.

مثال بعدی مربوط به دلار تهران فردایی می‌باشد. در این نمودار نیز شاهد این موضوع هستیم که قیمت بعد از یک اصلاح صعودی، سقف پایین‌تری را شکل داده اما در RSI یک سقف بالاتر بوجود آمده است. با این حساب یک واگرایی مخفی منفی در اینجا داریم. 

.

آیا دیدن واگرایی برای انجام معامله کافیست؟

خیر؛ به هیچ عنوان! بعضی مواقع در بازار واگرایی‌هایی را مشاهده می‌کنیم که خیلی راحت نامعتبر شده و بازار در همان مسیر قبلی به حرکت خود ادامه می‌دهد. بنابراین صرف دیدن یک واگرایی دلیلی برای انجام خرید و فروش نیست. شما به عنوان یک معامله‌گر باید این واگرایی‌ها را با سایر ابزارهای تحلیل تکنیکال به کار ببرید. اگر صراحتا بخواهیم بگویم، واگرایی بیشتر یک حالت تاییدی برای انجام معاملات بر اساس سایر فاکتورها می‌باشد. خب این یعنی چه؟

به عنوان مثال فرض کنید که بازار در حال بالا رفتن بوده و به یک ناحیه مقاومتی بسیار قدرتمند نزدیک شده است. خود این ناحیه مقاومتی مهمترین نشانه برای برگشت احتمالی بازار خواهد بود. چرا که در گذشته بازار چندین بار در آن محدوده مسیر خود را تغییر داده است. پس این بار نیز ممکن است شاهد چنین اتفاقی باشیم. اما هرچقدر شواهد بیشتری داشته باشیم، اعتماد به نفس ما برای انجام معامله بیشتر خواهد شد. بنابراین اگر در زمانی که قیمت به محدوده سطح مقاومتی مذکور میرسد یک واگرایی منفی نیز شکل بگیرد، نشانه‌ای دیگر مبنی بر برگشت احتمالی قیمت خواهد بود. 

.

به سراغ مثالی که کمی بالاتر روی جفت ارز GBP/CAD داشتیم خواهیم رفت تا این موضوع را واضح‌تر ببینید.

در اینجا ما یک واگرایی مخفی منفی داشتیم. اما یک حالت پرایس اکشن نیز وجود دارد که احتمال موفقیت این واگرایی منفی را افزایش می‌دهد. اگر به سطح نارنجی رنج دقت کنید، میبینید که این سطح در گذشته چند باری مانع از ریزش قیمت شده و به اصطلاح حالت حمایتی داشته است. اما نهایتا با یک کندل نزولی بسیار قوی شکسته شده است. پس از این حرکت نزولی قوی، قیمت با تعداد کندل‌ها زیاد و به شکل ضعیفی مجددا به همین سطح شکسته شده برگشته و در همین محدوده واگرایی مذکور نیز بوجود آماده است. در نهایت نیز قیمت حرکت نزولی بسیار خوبی را انجام داده است. 

.

حالا به مثال دیگری از ترکیب واگرایی RSI با موارد دیگر در بازار سهام ایران دقت کنید. در تصویر زیر نمودار سهام شرکت مس باهنر (فباهنر) را مشاهده می‌کنید. در اینجا قیمت بعد از رسیدن به یک ناحیه تقاضای مهم (باکس سبز)، یک واگرایی مثبت را بوجود آورده است. چه اتفاقی افتاده است؟

قیمت در حال ریزش بوده و به یک ناحیه تقاضای مهم رسیده است (نشانه اول مبنی بر برگشت احتمالی قیمت).

سپس قیمت یک واگرایی مثبت را ایجاد کرده است و این واگرایی نشان دهنده محو شدن قدرت نزولی بازار می‌باشد (نشانه دوم مبنی بر برگشت احتمالی قیمت).

میبینید که با قرار دادن شواهد در کنار هم می‌توان برگشت بازار را با دقت بالا تخمین زد!

.

در این مطلب سعی بر این داشتیم تا مهمترین نکات مربوط به اندیکاتور RSI را به شما نشان دهیم تا بتوانید از این ابزار در کنار سایر اصول مهم تحلیل تکنیکال مثل شناسایی سطوح مهم قیمتی، روندها و الگوهای قیمت از آن استفاده کنید. 

منبع :
talachart.ir
طلاچارت

دیدگاه ها

ارسال دیدگاه